Stan światowego rybołówstwa i akwakultury 2026: analiza z perspektywy składników morskich

Raport Organizacji ds. Wyżywienia i Rolnictwa "Stan światowego rybołówstwa i akwakultury 2026" dostarcza ważnych spostrzeżeń szczególnie istotnych dla sektora mączki rybnej i oleju rybnego, podkreślając jego ciągłe znaczenie, odporność i zdolność adaptacji.

Z perspektywy przemysłu składników morskich wyniki potwierdzają kilka długoletnich przesłań branżowych: że produkcja mączki rybnej i oleju rybiego ustabilizowała się pomimo rosnącego popytu na akwakulturę, że efektywność zasobów poprawia się dzięki zwiększonemu wykorzystaniu produktów ubocznych, a te składniki morskie pozostają niezbędne do umożliwienia zrównoważonego rozwoju akwakultury.

Rozwijający się sektor wspierany przez stabilne dostawy składników morskich

Raport podkreśla, że globalna produkcja akwakultury osiągnęła rekordowe 103 miliony ton w 2024 roku, potwierdzając pozycję jako najszybciej rozwijającego się systemu produkcji żywności na świecie. Oczekuje się, że ten rozwój będzie kontynuowany, a akwakultura będzie odpowiadać za zdecydowaną większość prognozowanego wzrostu produkcji żywności wodnej do 2034 roku.

Pomimo szybkiego rozwoju, kluczowym przesłaniem dla sektora mąki rybnej i oleju rybnego jest to, że wzrost akwakultury nie przełożył się na wzrost presji na rybołówstwo. Objętość całych ryb wykorzystywanych do produkcji składników morskich z czasem malała, a odsetek połowów przeznaczonych na produkcję mączki rybnej i oleju rybnego znacznie spadł od lat 90.

Obecnie około 20% całkowitej produkcji złowionej przeznacza się na produkcję mąki rybnej i oleju rybnego, w porównaniu do około 32% w szczytowym momencie. Co więcej, całkowita produkcja mąki rybnej i oleju rybnego utrzymuje się zadziwiająco stabilna od połowy lat 2000., średnio wynosząc odpowiednio około 5 milionów ton i 1 milion ton.

Ta stabilność odzwierciedla zarówno poprawę zarządzania rybołówstwem, jak i rosnącą efektywność sektora. Składniki morskie nie napędzają nadmiernego połowu; są raczej częścią dobrze zarządzanego i coraz bardziej efektywnego łańcucha wartości.

Poprawa efektywności zasobów poprzez produkty uboczne

Jednym z najważniejszych wydarzeń podkreślonych w raporcie jest rosnące wykorzystanie produktów ubocznych w produkcji składników morskich: 34% światowej produkcji mąki rybnej oraz 54% produkcji oleju rybnego w 2024 roku.

Wykorzystując odpadki i produkty uboczne przetwórstwa ryb, przemysł produkuje surowce o okręgowym, niskoemisyjnym zakładzie, jednocześnie poprawiając ogólną efektywność. Ta zmiana w kierunku wykorzystania produktów ubocznych będzie kontynuowana wraz z rozwojem sektora akwakultury.

Niezbędne składniki odżywcze dla wyników akwakultury

Kolejnym ważnym tematem raportu jest zmieniający się skład pasz. Mączka rybna i olej rybny pozostają niezbędnymi składnikami, szczególnie na krytycznych etapach życia, takich jak produkcja hodowli i hodowli. Wskaźniki włączenia składników morskich do pasz spadły z czasem ze względu na poprawę efektywności pasz i dywersyfikację surowców, co oznacza, że ich strategiczne zastosowanie jest ukierunkowane tam, gdzie ich unikalne właściwości odżywcze przynoszą największą wartość.

Mączka rybna dostarcza bardzo przyswajalne białko i niezbędne aminokwasy, podczas gdy olej rybny pozostaje głównym źródłem długołańcuchowych kwasów tłuszczowych omega-3, takich jak EPA i DHA. W tym sensie mączka rybna i olej rybni działają jako czynniki odżywcze, wspierając produkcję zdrowych, wysokiej jakości produktów wodnych.

Silny popyt i odporne rynki

Raport o stanie światowego rybołówstwa i akwakultury 2026 również ilustruje odporność globalnych rynków składników morskich. Popyt pozostaje silny pomimo wahań wolumenów produkcji i zmienności cen. Jest to napędzane nie tylko potrzebami akwakultury, ale także rosnącym popytem ze strony sektora żywienia ludzkiego, w tym suplementów diety.

Chiny pozostają największym importerem mąki rybnej, co odzwierciedla rozmiar ich przemysłu akwakultury, podczas gdy Norwegia i Chiny są kluczowymi miejscami pozyskiwania oleju rybnego. Te wzorce handlowe podkreślają globalny charakter sektora oraz jego integrację z międzynarodowymi systemami żywnościowymi.

To zapotrzebowanie wzmacnia potrzebę odpowiedzialnego pozyskiwania i przejrzystych łańcuchów dostaw, aby utrzymać zaufanie interesariuszy i umożliwić, by rozwój sektora akwakultury opierał się na zasadach zrównoważonego rozwoju i śledzenia.

Przyszłe wyzwania

Raport nie unika zwracania uwagi na trwające wyzwania. Wciąż istnieją obawy dotyczące zarządzania niektórymi rybołówstwami dostarczającymi surowce, szczególnie tam, gdzie lokalne kwestie bezpieczeństwa żywnościowego przeciążają się z produkcją zorientowaną na eksport. To właśnie tutaj IFFO skupia swoją uwagę wraz z członkami Globalnego Okrągłego Stołu ds. Składników Morskich.

Raport podkreśla znaczenie silnego zarządzania rybołówstwem, skutecznych ram zarządzania oraz współpracy międzynarodowej. Inicjatywy takie jak systemy certyfikacyjne oraz wdrażanie odpowiedzialnych praktyk zarządzania już przyczyniły się do zwiększenia udziału ryb z odpowiedzialnych źródeł wykorzystywanych do produkcji mączki rybnej.

Kolejnym kluczowym wyzwaniem jest konieczność zrozumienia komplementarności wszystkich składników paszowych, aby wspierać przyszły rozwój akwakultury. Choć istnieją nowe składniki, napotykają one bariery ekonomiczne i skalowalne. Ważne jest również, aby nie powodowały kompromisów, które pogarszają ślad środowiskowy pasz i przyczyniają się do dalszego rozwoju produkcji zasobów niekonkurencyjnych.

Wzmacnianie roli składników morskich w niebieskiej transformacji

Raport podkreśla koncepcję "niebieskiej transformacji", która dąży do rozwoju systemów żywności wodnej w sposób zrównoważony, inkluzywny i odporny. Mąka rybna i olej rybny są integralną częścią tej wizji, a ich rola została dokładnie przeanalizowana w dedykowanej analizie, którą przeprowadziliśmy przy publikacji mapy drogowej Blue Transformation.

Poprzez umożliwienie efektywnej produkcji akwakultury, przyczynianie się do praktyk gospodarki o obiegu zamkniętym poprzez wykorzystanie produktów ubocznych oraz wspieranie dostarczania żywności bogatej w składniki odżywcze, składniki morskie są kluczowym elementem zrównoważonych systemów żywnościowych.