Komisja Europejska przyjęła „Wizję 2040” dla rybołówstwa i akwakultury

21 października 2026

20 października 2026 r. Komisja Europejska opublikowała długo oczekiwany pakiet Wizję 2040 dla Rybołówstwa i Akwakultury (COM(2026) 701), wyznaczający kierunek rozwoju unijnego sektora na kolejne 15 lat. Pakiet obejmuje trzy dokumenty: Wizję 2040, Mapę drogową transformacji energetycznej dla rybołówstwa i akwakultury, oraz Strategię działań zewnętrznych UE w obszarze rybołówstwa.

Prezentacja pakietu przez EVP Fitto i Komisarza Kadisa

Podczas konferencji prasowej w Strasburgu wiceprzewodniczący wykonawczy Raffaele Fitto oraz komisarz Costas Kadis przedstawili główne założenia Wizji 2040.

  • EVP Fitto podkreślił znaczenie sektora dla regionów wyspiarskich, nadbrzeżnych i najbardziej oddalonych, zwracając uwagę na konieczność odnowy pokoleniowej oraz „prawo do pozostania” w lokalnych społecznościach.
  • Komisarz Kadis wskazał, że rybołówstwo i akwakultura są kluczowe dla bezpieczeństwa żywnościowego UE, a ograniczony wzrost akwakultury wymaga zdecydowanych działań.
  • Przedstawił strukturę Wizji: podaż, popyt oraz pięć warunków sukcesu — odnowa pokoleniowa, dostęp do finansowania, „smart rules”, dostęp do przestrzeni oraz badania i innowacje.
  • Komisarz przekazał jasny sygnał dla sektora akwakultury: „Wysłuchaliśmy apeli o działania na rzecz akwakultury” i zapowiedział prace nad nowym, uproszczonym i spójnym ramowym aktem prawnym dla akwakultury w UE.

Wizja 2040 opiera się na ewaluacji WPRyb oraz szerokich konsultacjach interesariuszy. Jest elementem European Ocean Pact.

 

Akwakultura jako strategiczny filar do 2040 r.

Dokument zakłada, że do 2040 r. akwakultura stanie się w pełni zintegrowanym, strategicznym filarem unijnego systemu żywnościowego, zwiększając zdolności produkcyjne UE i ograniczając deficyt handlowy w produktach wodnych. Wizja uznaje komplementarność małych producentów i większych przedsiębiorstw.

Najważniejsze działania dotyczące akwakultury

Nowe ramy prawne (do końca 2027 r.)

Komisja przygotuje nowy akt legislacyjny dla akwakultury, który:

  • usunie bariery wzrostu,
  • zapewni spójne, przejrzyste i uproszczone zasady w całej UE,
  • umożliwi elastyczne licencjonowanie (rozwój etapowy, dostosowanie mocy, uproszczone procedury dla systemów niskoemisyjnych).

Unijna Inicjatywa na rzecz Zrównoważonej Akwakultury (2027)

Platforma współpracy kluczowych podmiotów na rzecz zrównoważonego wzrostu produkcji.

Dobrostan ryb hodowlanych

Komisja rozwinie unijne ramy, opierając się na dobrych praktykach i wiedzy naukowej.

Akwakultura „nature-positive”

W 2027 r. powstanie dokument roboczy KE dotyczący usług ekosystemowych i klimatycznych akwakultury oraz mechanizmów wynagradzania (np. kredyty przyrodnicze).

 

Zalecenia dla państw członkowskich

  • rozwój synergii z rybołówstwem i rolnictwem,
  • uwzględnienie akwakultury w krajowych planach adaptacji klimatycznej,
  • wsparcie alternatywnych składników pasz i rozwoju wylęgarni,
  • wzmacnianie organizacji producentów, zwłaszcza małych gospodarstw.

 

Przestrzeń dla akwakultury

  • Produkcja żywności została wskazana jako strategiczny priorytet wykorzystania przestrzeni morskiej.
  • Do 2040 r. akwakultura ma być w pełni zintegrowana z planowaniem przestrzennym obszarów morskich, w tym modelami wielofunkcyjnymi (np. akwakultura niskotroficzna + offshore wind).
  • Akwakultura śródlądowa powinna być wspierana poprzez zintegrowane planowanie przestrzenne i wodne, spójne z planami gospodarowania dorzeczami.
  • Systemy niskoemisyjne (małże, algi) mogą być integrowane z obszarami chronionymi, jeśli jest to zgodne z celami ochrony.
  • W 2027 r. planowane jest Ocean Act, oparty na rewizji dyrektywy MSP.

 

Rynki i konsumenci

  • W 2023 r. produkcja UE pokrywała jedynie 38% unijnego spożycia produktów wodnych — Wizja wskazuje na konieczność dywersyfikacji i zwiększenia produkcji.
  • W 2027 r. KE przeprowadzi kampanię promującą korzyści z europejskiej, zrównoważonej akwakultury.
  • Komisja będzie promować szerszy wachlarz gatunków, w tym niskotroficznych i rodzimych.
  • Cyfrowa identyfikowalność obejmie wszystkie produkty do 2029 r., w tym przetworzone i importowane.
  • KE rozważy rozszerzenie obowiązkowych informacji dla konsumentów na produkty przygotowane i konserwowane.
  • Komisja będzie dążyć do wprowadzenia wymogów zrównoważenia w systemie autonomicznych kontyngentów taryfowych.

 

Finansowanie, kompetencje i prostsze zasady

  • KE proponuje minimalną rezerwację 2 mld EUR w krajowych i regionalnych planach partnerstwa na kluczowe funkcje WPRyb, z możliwością synergii dla akwakultury oraz dodatkowymi możliwościami w ramach European Competitiveness Fund.
  • Komisja będzie wspierać finansowanie dostosowane do potrzeb sektora (EIB, banki promocyjne), w tym kapitał wysokiego ryzyka, gwarancje i doradztwo techniczne.
  • Blue Generational Renewal Strategy (2027) obejmie wsparcie dla nowych gospodarstw, płatne staże i mentoring.
  • Wizja podkreśla potrzebę specjalistycznych szkoleń w zakresie zdrowia ryb, dobrostanu i innowacji.
  • Blue Bioeconomy Innovation Initiative (2027) wesprze wykorzystanie produktów ubocznych.
  • Komisja zobowiązuje się do prowadzenia dialogów wdrożeniowych dwa razy w roku, aby wspierać uproszczenia.

 

Transformacja energetyczna

W akwakulturze transformacja energetyczna ma obejmować:

  • odnawialne źródła energii,
  • poprawę efektywności,
  • pasze o niższym śladzie węglowym,
  • rozwój produkcji niskotroficznej. Szczegółowa mapa drogowa została dołączona do pakietu.

 

Dokumenty źródłowe:

 

Logo_Komisja Europejska